16/04/2021

Όχι, η κβαντική θεωρία δεν αποδεικνύει ότι η «ψυχή» περνά σε άλλο σύμπαν μετά το θάνατο

Οι ψευδοεπιστημονικοί ισχυρισμοί περί σύνδεσης κβαντομηχανικής και μεταφυσικών υποθέσεων δεν είναι νέο φαινόμενο. Υπάρχουν εκατοντάδες άρθρα που προωθούν τέτοιου είδους διαστρεβλώσεις της κβαντομηχανικής και ο ισχυρισμός ότι αυτός ο κλάδος της φυσικής έχει αποδείξει ότι η ψυχή υπάρχει και μεταφέρεται σε άλλο σύμπαν μετά θάνατον είναι ψευδής.

Όλα τα σχετικά δημοσιεύματα αναπαράγουν τις ιδέες του Dr Robert Lanza από το βιβλίο του «Βιοκεντρισμός». Ο Robert Lanza είναι ένας σχετικά καταξιωμένος γιατρός και ερευνητής στο τομέα των βλαστοκυττάρων, ωστόσο οι απόψεις που παρουσιάζει μέσα από το βιβλίο του αποτελούν ψευδοεπιστημονικούς ισχυρισμούς με μηδενική βάση.

Ο Lanza στο βιβλίο του παρουσιάζει την υπόθεση του βιοκεντρισμού, δηλαδή την πεποίθηση ότι η «συνειδητότητα» δημιουργεί το υλικό σύμπαν και δεν είναι απλά ένα φαινόμενο που προέκυψε εντός του σύμπαντος. Μέσα από αυτή τη βάση κάνει αρκετά άλματα λογικής με ένα εξ αυτών να είναι ότι η «ψυχή» όχι μόνο υπάρχει αλλά ότι «μετά τον θάνατο ανθίζει και ταξιδεύει στο πολυσύμπαν» όπως έχει αναφέρει ο ίδιος χαρακτηριστικά.

Παρότι δεν έχουμε ακόμα στέρεο ορισμό για το τι είναι και πως προκύπτει η συνειδητότητα η πιο ακριβής προσέγγιση που θα μπορούσαμε να κάνουμε είναι «η ικανότητα ενός έμβιου οργανισμού να αντιλαμβάνεται την ύπαρξη του και να επεξεργάζεται πληροφορίες από το περιβάλλον του σε αυτό το πλαίσιο».

Ο Lanza χτίζει τις κεντρικές ιδέες και τους ισχυρισμούς που παρουσιάζονται στο βιβλίο του μέσα από μια σειρά επιχειρημάτων τα οποία είναι, κατ’ ελάχιστον, αμφιλεγόμενα. Τα βασικότερα είναι τα εξής:

«Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν “από που προήλθε” το σύμπαν και το Big Bang δεν αποτελεί επαρκή εξήγηση.»

Είναι αλήθεια ότι μέχρι στιγμής γνωρίζουμε τι έγινε ορισμένες στιγμές μετά το Big Bang, συγκεκριμένα τι έγινε από τη χρονική στιγμή 10-43 δευτερόλεπτα και μετά, ενώ δεν γνωρίζουμε τι έγινε τη χρονική στιγμή «μηδέν» δηλαδή την ακριβή στιγμή που το σύμπαν ήρθε σε ύπαρξη, ούτε φυσικά τι υπήρχε πριν. Αυτό το κενό στις γνώσεις μας είναι το αντικείμενο μελέτης χιλιάδων φυσικών ανά το κόσμο και κάποια στιγμή είναι πιθανό να μπορέσουμε να δώσουμε απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Υπάρχουν πολλές ενδιαφέρουσες επιστημονικές υποθέσεις για το τι υπήρχε πριν το Big Bang και μια εξ αυτών αναλύεται από τον γνωστό κοσμολόγο Lawrence Krauss στο βιβλίο του “A universe from nothing”.

Κανένας φυσικός ωστόσο δε χρησιμοποιεί το Big Bang ως απάντηση στην ερώτηση «από που προήλθε το σύμπαν». Το Big Bang είναι το κοσμολογικό μοντέλο το οποίο περιγράφει τη διαστολή του σύμπαντος από το ιδιαίτερα πυκνό και θερμό σημείο που ξεκίνησε και δε περιέχει ισχυρισμούς για τη προέλευση του.

Ενώ όμως το τι υπήρχε πριν από αυτό το φαινόμενο αποτελεί αντικείμενο εντατικής μελέτης για χιλιάδες ειδικούς παγκοσμίως οι οποίοι είναι ιδιαίτερα φειδωλοί όσων αφορά τις δηλώσεις και τη σιγουριά με την οποία τις διατυπώνουν, βιβλία όπως αυτό του Dr Lanza κάνει απόλυτες δηλώσεις όπως ότι «η συνειδητότητα δημιουργεί τη πραγματικότητα», έναν πλήρως ατεκμηρίωτο ισχυρισμό με μηδενική πειραματική ή έστω θεωρητική βάση.

«Οι επιστήμονες δε γνωρίζουν τίποτα σχετικά με τη συνειδητότητα»

Αυτό δεν είναι αλήθεια. Γνωρίζουμε ποια τμήματα του εγκεφάλου συνδέονται με συγκεκριμένες πτυχές της συνειδητότητας όπως η αναγνώριση προσώπων, γνωρίζουμε ότι μπορούμε να «απενεργοποιήσουμε» προσωρινά τη συνειδητότητα με χρήση συγκεκριμένων αναισθητικών καθώς και να την τροποποιήσουμε με προβλέψιμους τρόπους μέσω ψυχοτρόπων ουσιών. Με βάση τα όσα γνωρίζουμε μέχρι σήμερα η συνειδητότητα φαίνεται να είναι μια «αναδυόμενη ιδιότητα» του εγκεφάλου, δηλαδή μια ιδιότητα που προκύπτει από τη συνεργασία πολλών διαφορετικών υποσυστημάτων του. Ένα απλό παράδειγμα αντίστοιχης «αναδυόμενης ιδιότητας» είναι η υγρή μορφή του νερού. Το νερό είναι υγρό μόνο όταν έχουμε πολλά μόρια νερού μαζεμένα στο ίδιο σημείο σε κατάλληλες συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας για να δημιουργηθούν οι σωστοί χημικοί δεσμοί και να προκύψει το νερό με την υγρή μορφή του. Κατ’ αντιστοιχία λοιπόν η συνειδητότητα φαίνεται να είναι αποτέλεσμα της συνεργιστικής λειτουργίας διαφορετικών τμημάτων του εγκεφάλου.

Είναι αλήθεια ωστόσο ότι η ακριβής φύση και μηχανισμός λειτουργίας της συνειδητότητας δεν έχει βρεθεί και αποτελεί αντικείμενο εντατικής έρευνας από ομάδες νευροεπιστημόνων ανά το κόσμο.

«Οι νόμοι του σύμπαντος είναι τέλεια ρυθμισμένοι με σκοπό να επιτρέψουν την ύπαρξη ζωής και οι επιστήμονες δε καταλαβαίνουν το γιατί.»

Αυτός ο ισχυρισμός είναι γνωστός ως η «ανθρωπική αρχή», δηλαδή η ιδέα ότι το σύμπαν είναι φτιαγμένο με τέτοιο τρόπο ώστε να παρέχει τη βάση για την ανάπτυξη της ανθρώπινης ζωής. Πρόκειται για μια αρκετά συχνή παρανόηση η οποία έχει εξεταστεί πολλάκις ανά τα χρόνια.

Είναι όντως αλήθεια ότι το σύμπαν μας λειτουργεί βάση φυσικών νόμων που επιτρέπουν το σχηματισμό σύνθετων χημικών δομών οι οποίες με τη σειρά τους επιτρέπουν το σχηματισμό ζωής. Ωστόσο το να πούμε ότι οι φυσικοί νόμοι είναι σε αυτή τη μορφή για να επιτρέψουν την ύπαρξη ζωής είναι τεράστιο άλμα λογικής. Θα ήταν πολύ πιο βάσιμο να πούμε ότι είμαστε ζωντανοί γιατί οι νόμοι της φύσης το επέτρεψαν παρά να πούμε ότι οι νόμοι της φύσης σχεδιάστηκαν για να έρθουμε σε ύπαρξη.

Με πιο απλά λόγια οι σύνθετες χημικές δομές που ήρθαν σε ύπαρξη ήταν αυτές που επέτρεπαν οι συνθήκες αυτού του σύμπαντος και οι συνεπακόλουθες μορφές ζωής προσαρμόστηκαν στις συνθήκες του σύμπαντος που βρίσκονταν, ειδάλλως δε θα επιβίωναν εξ αρχής. Εμείς εξελιχθήκαμε για να προσαρμοστούμε στο περιβάλλον μας και όχι το αντίθετο.

«Η κβαντομηχανική αποδεικνύει ότι το σύμπαν υπάρχει μόνο όταν το παρατηρείται από κάποια μορφή συνειδητότητας.»

Σε αυτό το σημείο ο Lanza παραθέτει ως απόδειξη του ισχυρισμού του το πείραμα της διπλής σχισμής.

Πρόκειται για μια πειραματική διάταξη στην οποία, με πολύ απλά λόγια, «στέλνουμε» ηλεκτρόνια (τα ηλεκτρόνια μαζί με τα πρωτόνια και τα νετρόνια συγκροτούν τα άτομα) προς ένα τοίχο μπροστά απ’ τον οποίο υπάρχει ένας άλλος τοίχος με δυο σχισμές. Όταν στη πειραματική διάταξη δεν υπάρχει κάποια μορφή ανιχνευτή, τα ηλεκτρόνια συμπεριφέρονται σαν κύματα, ενώ όταν υπάρχει ανιχνευτής συμπεριφέρονται ως σωματίδια.

Η παρανόηση σχετικά με το πείραμα της διπλής σχισμής την οποία φαίνεται να έχει υιοθετήσει και ο Dr Lanza έχει εξηγηθεί από πλειάδα φυσικών μέχρι σήμερα και έχει καταρριφθεί. Στο πείραμα της διπλής σχισμής δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει ένα «ενσυνείδητο ον» αλλά ένας οποιοσδήποτε ανιχνευτής ο οποίος «παρατηρεί» τα ηλεκτρόνια καθώς περνάνε τη σχισμή. Με απλά λόγια, δεν αλλάζει τη φύση της ύλης ένας άνθρωπος παρατηρητής με τη δύναμη της σκέψης.

Πέρα από αυτό το λάθος ο Lanza χρησιμοποιεί τα αποτελέσματα πειραμάτων στη κβαντομηχανική για να κάνει συγκρίσεις με τη μακροσκοπική κλίμακα αναφέροντας μάλιστα χαρακτηριστικά ότι «αν δεν παρατηρούμε τη κουζίνα μας τότε αυτή δεν υπάρχει». Τα φαινόμενα που βλέπουμε σε πειράματα όπως αυτό της διπλής σχισμής αφορούν σωματίδια όπως τα ηλεκτρόνια και δεν έχουν εφαρμογή στη δική μας κλίμακα, για λόγους που ξεφεύγουν από το πλαίσιο ανάλυσης του εν λόγω άρθρου.

Με βάση όλα τα παραπάνω καθίσταται σαφές πως ο Dr Lanza έχει παρερμηνεύσει βασικά σημεία της κβαντικής θεωρίας και πάνω σε αυτές τις παρερμηνείες έχει χτίσει ολόκληρη την υπόθεση του περί “βιοκεντρισμού”. Στο βιβλίο δε παρατίθεται καμία τεκμηρίωση για τις μεταφυσικές προεκτάσεις που δίνει ο Dr Lanza στις επιστημονικές έννοιες που αξιοποιεί. Επιπλέον δεν υπάρχει καμία περιγραφή του τι είναι και από τι αποτελείται η ψυχή, πειραματική ή θεωρητική απόδειξη για την ύπαρξη της ή που πηγαίνει μετά το θάνατο.

Κατά συνέπεια λοιπόν, οι ισχυρισμοί ότι η ύπαρξη ψυχής και η πορεία της μετά το θάνατο έχουν αποδειχτεί μέσω της κβαντικής θεωρίας και συγκεκριμένα μέσα από το βιβλίο του Dr Robert Lanza στερούνται πλήρως επιστημονικής τεκμηρίωσης και δεν έχουν βάση στη πραγματικότητα.

ellinikahoaxes